
ОСНОВНЫЕ УГЛЫ ТОКАРНОГО ИНСТРУМЕНТА KĄTY NOŻA TOKARSKIEGO W UKŁADZIE ROBOCZYM I TECHNOLOGICZNYM PRACOVNÉ (FUNKČNÉ) A KONSTRUKČNÉ UHLY SÚSTRUŽNICKÉHO NÁSTROJA
| ad b) w układzie roboczym geometria ostrza jest rozpatrywana w warunkach pracy | ad b) Pracovná súradnicová sústava, podľa ktorej sa určuje geometria nástroja v priebehu |
| narzędzia, a kąty nazywane są roboczymi i są uzależnione od sposobu zamocowania płytki | procesu obrábania. Tieto uhly analogicky nazývame pracovnými uhlami a sú predovšetkým |
| w narzędziu. Na przykład płytka SNUN ….. w układzie technologicznym ma kąt przyłożenia | závislé na polohe, v ktorej je rezná doštička upnutá v nástrojovom držiaku. Napríklad |
| a = 0° oraz kąt natarcia γ = 0°, w narzędziu jest jednak zamocowana pod pewnym kątem, | rezná doštička SNUN …. má nástrojový uhol chrbta a = 0° a čela γ = 0°, pri sústružení je |
| co w układzie roboczym spowoduje powstanie kąta przyłażenia a = 6° oraz kąta natarcia | však v nožovom držiaku upnutá pod uhlom, čím vznikne pracovný uhol hrbta a = 6° a |
| γ = –6°. W znacznym stopniu na kąty robocze i technologiczne noża, wpływa geometria o | pracovný uhol čela γ = -6°. Významnou mierou ovplyvňujú pracovné uhly aj nástrojové o |
| powierzchni natarcia płytek (łamacz wióra). Dla przebiegu procesu skrawania decydujące o | uhly rezných doštičiek s predlisovanými utváračmi. Pre priebeh rezného procesu sú však o |
| są przede wszystkim kąty robocze. | významné predovšetkým pracovné uhly. |
| Główne kąty robocze są na rysunku oznaczone w płaszczyźnie podstawowej (na niej | Základné uhly nástroja sú v obrázku naznačené jednak v základnej nástrojovej rovine |
| położony jest nóż) oraz płaszczyźnie normalnej (prostopadłej do głównej krawędzi | (preložené dosadacou plochou nožového držiaka) a v normálovej rovine (preložené |
| skrawającej – przekrój O-O). | kolmo na ostrie – rez O–O). |
| Chodzi o następujące kąty: | Ide o nasledujúce uhly: |
| Kąt natarciaγ – ma zasadniczy wpływ na proces skrawania. Od jego wartości uzależniony | Uhol čela γ - má podstatný vplyv na rezný proces. Na jeho veľkosti závisí priebeh a |
| jest przebieg i wielkość deformacji plastycznych zachodzących podczas tworzenia się wióra, o | veľkosť plastických deformácií pri tvorbe triesky, tým určuje aj veľkosť rezných síl a o |
| które określają również wielkość sił skrawania i poziom obciążenia cieplnego krawędzi | úroveň tepelného zaťaženia ostria. Pri nástrojoch s vymeniteľnými reznými doštičkami pre |
| skrawającej. Dla narzędzi z płytkami wymiennymi do toczenia i frezowania, wielkość tego | sústruženie a frézovanie sa jeho veľkosť pohybuje v pomerne širokom rozmedzí γ = + 25° |
| kąta występuje w stosunkowo dużym zakresie γ = +25° do –15°. Dodatni kąt poprawia | až -15°. Kladný uhol čela zvyšuje pevnosť ostria, ale súčasne zvyšuje aj plastické deformácie o |
| warunki tworzenia się wióra, zmniejsza wielkość sił skrawania i obniża poziom temperatur o | pri tvorbe triesky a tým aj rezné sily a teploty. Záporný uhol čela zvyšuje pevnost ostria, |
| przy skrawaniu. Ujemny kąt natarcia zwiększa wytrzymałość krawędzi skrawającej, ale | ale súčasne zvyšuje aj plastickú deformáciu pri tvorbe triesky a tým aj reznej sily a teploty. |
| jednocześnie powiększa deformacje plastyczne zachodzące przy tworzeniu się wióra, | Uhol chrbtaa má vplyv na veľkosť trenia medzi chrbtom a plochou rezu, so vzrastajúcim |
| a tym samym powoduje wzrost sił skrawania i temperatury. | uhlom a sa trenie zmenšuje a tým sa zmenšuje aj opotrebenie na chrbte.o |
| Kąt przyłożenia a ma wpływ na wielkość tarcia między powierzchnią przyłożenia | o |
| b je uhol rezného klinu reznej doštičky. So zväčšujúcim sa uhlom b sa zväčšuje pevnosť | |
| a powierzchnią skrawania, ze wzrostem kąta oa dochodzi do zmniejszenia tarcia i do | o o |
ostria (odolnosť ostria proti rázom), ale súčasne stúpa rezný odpor, ktorý kladie obrábaný zmniejszenia zużycia powierzchni przyłożenia. o materiál vnikajúcemu ostriu. Kąt ostrza b jest kątem klina skrawającego. Ze wzrostem wielkości kąta b wzrasta Uhol sklonu ostria λ určuje miesto prvého dotyku ostria s obrobkom, čo má význam
o o
| wytrzymałość krawędzi skrawającej (odporność krawędzi skrawającej na uderzenia), | najmä pri prerušovanom reze. Pri kladných hodnotách sλ je miesto prvého dotyku bližšie | |
| i jednocześnie wzrasta też opór skrawania. | k špičke reznej doštičky. Záporný uhol λ odďaľuje miesto prvého dotyku ďalej od špičky s | |
| Kąt nachylenia głównej krawędzi skrawającej λ określa miejsce pierwszego zetknięcia | a tým zvyšuje odolnosť ostria proti mechanickým rázom. Okrem toho ovplyvňuje uhol sλ | |
| się krawędzi skrawającej z przedmiotem obrabianym, co ma znaczenie zwłaszcza przy s | smer odchodu triesky. Pri zápornom uhle λ (špička je najnižším bodom ostria), odchádza s | |
| obróbce przerywanej. Przy dodatnim kącie λ miejsce pierwszego zetknięcia znajduje się | trieska smerom k obrobenej ploche. Naopak pri kladnom uhle sλ je odchádzajúca trieska | |
| bliżej wierzchołka płytki skrawającej. Ujemny kąt sλ oddala miejsce pierwszego zetknięcia | nasmerovaná od obrobenej plochy. | s |
| dalej od wierzchołka i powoduje zwiększenie odporności ostrza na uderzenia mechaniczne. s | ||
| Uhol nastavenia hlavného ostria κ má najmä vplyv na tvar prierezu triesky. So | ||
| Oprócz tego kąt λ wywiera wpływ na kierunek spływania wióra. Przy ujemnym kącie | zmenšujúcim sa uhlom κ je pri určitom posuve rf a hĺbke rezu a trieska tenšia a širšia a | |
| λ (wierzchołek jest najniższym punktem głównej krawędzi skrawającej) wiór spływa w s | r p | |
| naopak, pri κ = 90° je hrúbka triesky h = f a šírka triesky b = a . | ||
| kierunku powierzchni obrobionej. Natomiast przy dodatnim kącie sλ spływający wiór jest | r p | |
| s Uhol nastavenia vedľajšieho ostria κ ´ spolu s polomerom zaoblenia špičky r určujú |
kierowany w odwrotnym kierunku. r ε
predovšetkým výslednú drsnosť obrobeného povrchu. Kąt przystawienia głównej krawędzi skrawającejκ ma wpływ na kształt przekroju wióra. Dla κ = 90° grubość wióra h = f a szerokość wióra rb = a . Przy zmniejącym się kącie κ (< 90º) i niezmienionym posuwie rf oraz głębokości skrawania pa zmniejsza się grubość r
wióra h, a zwiększa się szerokość wióra b. p Kąt przystawienia pomocniczej krawędzi skrawającej κ ´ razem z promieniem zaokrąglenia wierzchołka r wpływa przede wszystkim na końcową chropowatość r powierzchni obrobionej. ε